De locatie van de technische ruimte voor een airconditioningsysteem in een cleanroom van een ziekenhuis moet worden bepaald aan de hand van een uitgebreide beoordeling van meerdere factoren. De twee kernprincipes – nabijheid en isolatie – moeten leidend zijn bij deze beslissing. De technische ruimte moet zo dicht mogelijk bij de cleanroomzones (zoals operatiekamers, IC's en sterilisatieruimtes) worden geplaatst om de lengte van de aanvoer- en afvoerluchtkanalen te minimaliseren. Dit helpt de luchtweerstand en het energieverbruik te verminderen, de juiste eindluchtdruk en systeemefficiëntie te handhaven en bouwkosten te besparen. Bovendien moet de ruimte effectief worden geïsoleerd om te voorkomen dat trillingen, geluid en stof de gecontroleerde omgeving van de cleanroom verstoren.
Praktische voorbeelden benadrukken het belang van een juiste plaatsing van de HVAC-apparatuurruimte. Zo is bijvoorbeeld het volgende aan te tonen:Amerikaans project voor schone ruimtes in de farmaceutische industrie, met een modulair ontwerp volgens ISO 8 voor twee containers, enLets project voor elektronische cleanroomsBeide projecten, die succesvol in een bestaande gebouwstructuur zijn geïnstalleerd, tonen aan hoe een doordachte HVAC-indeling en isolatieplanning essentieel zijn voor het realiseren van efficiënte, hoogwaardige cleanroomomgevingen.
1. Principe van nabijheid
In een cleanroomomgeving in een ziekenhuis moet de apparatuurruimte (met ventilatoren, luchtbehandelingsunits, pompen, enz.) zo dicht mogelijk bij de cleanroomzones (bijvoorbeeld operatiekamers, IC-kamers, steriele laboratoria) geplaatst worden. Kortere luchtkanalen verminderen drukverlies, verlagen het energieverbruik en dragen bij aan een constante luchtstroom en reinheid bij de uitgangen. Deze voordelen verbeteren de systeemprestaties en verlagen de operationele kosten – cruciaal bij infrastructuurprojecten in ziekenhuizen.
2. Effectieve isolatie
Eveneens belangrijk is de effectieve isolatie van de HVAC-apparatuurruimte van de cleanroomomgeving. Apparatuur zoals ventilatoren of motoren genereren trillingen en geluid en kunnen zwevende deeltjes verspreiden als ze niet goed zijn afgedicht of gebufferd. Het is essentieel ervoor te zorgen dat de apparatuurruimte de reinheid of het comfort van de cleanroom in het ziekenhuis niet aantast. Typische isolatiestrategieën zijn onder andere:
➤Structurele scheiding: zoals zettingsvoegen, dubbelwandige scheidingswanden of speciale bufferzones tussen de HVAC-ruimte en de cleanroom.
➤Gedecentraliseerde/verspreide opstellingen: het plaatsen van kleinere luchtbehandelingsunits op daken, boven plafonds of onder vloeren om trillingen en geluidsoverdracht te verminderen.
➤Onafhankelijk HVAC-gebouw: in sommige gevallen is de apparatuurruimte een apart gebouw buiten de hoofdruimte van de cleanroom; dit kan een betere toegang voor onderhoud en isolatie mogelijk maken, hoewel waterdichting, trillingsdemping en geluidsisolatie zorgvuldig moeten worden aangepakt.
3. Zonering en gelaagde lay-out
Een aanbevolen indeling voor cleanrooms in ziekenhuizen is een "gecentraliseerde koel-/verwarmingsbron + decentrale luchtbehandelingsunits" in plaats van één grote centrale apparatuurruimte die alle zones bedient. Deze opstelling verbetert de flexibiliteit van het systeem, maakt lokale aansturing mogelijk, vermindert het risico op volledige stilstand van de faciliteit en verhoogt de energie-efficiëntie. Het Amerikaanse project voor modulaire cleanrooms, waarbij gebruik werd gemaakt van containerlevering, laat bijvoorbeeld zien hoe modulaire apparatuur en indelingen de implementatie kunnen versnellen en tegelijkertijd kunnen aansluiten op de eisen van de HVAC-zonering.
4. Bijzondere aandachtspunten
- Kernzones voor schone ruimtes (bijv. operatiekamers, IC):
Voor deze kritische, steriele ruimtes in ziekenhuizen is het ideaal om de HVAC-apparatuurruimte te plaatsen in een technische tussenlaag (boven het plafond) of in een aangrenzende hulpzone, gescheiden door een bufferruimte. Als een technische tussenlaag niet mogelijk is, kan de apparatuurruimte aan het andere uiteinde van dezelfde verdieping worden geplaatst, met een hulpruimte (kantoor, opslagruimte) als buffer/overgang.
-Algemene ruimtes (afdelingen, poliklinieken):
Voor grotere, minder kritische zones kan de apparatuurruimte zich in de kelder (ondergrondse verspreide units) of op het dak (verspreide units op het dak) bevinden. Deze locaties helpen de trillingen en geluidsoverlast voor patiënten en personeel te minimaliseren, terwijl er toch grote volumes bediend kunnen worden.
5. Technische en veiligheidsdetails
Ongeacht de locatie van de apparatuurruimte zijn bepaalde technische veiligheidsmaatregelen verplicht:
➤Waterdichting en drainage, met name voor HVAC-ruimtes op het dak of op de bovenverdieping, om te voorkomen dat er water binnendringt dat de cleanroomactiviteiten in gevaar kan brengen.
➤Trillingsisolerende funderingen, zoals betonnen traagheidsblokken in combinatie met trillingsdempende steunen onder ventilatoren, pompen, koelinstallaties, enz.
➤Akoestische behandeling: geluidsisolerende deuren, absorptiepanelen, ontkoppelde kozijnen om geluidsoverdracht naar gevoelige cleanroomzones in het ziekenhuis te beperken.
➤Luchtdichtheid en stofbeheersing: luchtkanalen, doorvoeringen en inspectieluiken moeten afgedicht zijn om te voorkomen dat stof binnendringt; het ontwerp moet potentiële besmettingsroutes minimaliseren.
Conclusie
Bij het kiezen van de juiste locatie voor een airconditioningsruimte in een cleanroom is een evenwichtige afweging van projectbehoeften, gebouwindeling en functionele eisen essentieel. Het uiteindelijke doel is een efficiënt, energiezuinig en geluidsarm HVAC-systeem te realiseren dat een stabiele en conforme cleanroomomgeving garandeert.
Geplaatst op: 10 november 2025